W latach 1820–1821 był członkiem Związku Wolnych Polaków. Uniknął aresztowania opuszczając Warszawę. Przebywał w Lubochni koło Tomaszowa Mazowieckiego zbierając pieśni ludowe i informacje o życiu polskich chłopów, „uzupełniał lektury i pogłębiał swoją fascynację niemiecką filozofią idealistyczną” i pisał pierwsze prace Zapomniana publicystyka J. L. Żukowskiego (opracowanie tekstologiczne Justyna Zyśk).
Do Warszawy powrócił prawdopodobnie pod koniec 1828, choć już w połowie 1827 w " Gazecie Polskiej" ukazały się jego pierwsze publikacje.
Swoje najważniejsze prace Pieśni ludu zebrane nad Pilicą i O pańszczyźnie napisał w latach 1827-28. Jak twierdzi Jerzy Szacki: „Prace te czytali w rękopisie m.in. Skarbek i Brodziński. Nie wiemy, jak je ocenili. Brodziński w każdym razie ocenił dodatnio ich autora i protegował go u kasztelana Bielińskiego na nauczyciela języka, literatury i historii polskiej dla Polaków studiujących w Dreźnie. O taką samą protekcję dla Żukowskiego Zaleski zwracał się do Lelewela”. Posady w Dreźnie Żukowski nie otrzymał. Pracował natomiast doraźnie jako nauczyciel i jako subiekt w kantorze weksli Kohna.
W okresie 1829-30 redagował wraz z Mochnackim „Kurier Polski” publikując w nim również własne prace literackie i recenzje teatralne.