Wojny rzymsko-sasanidzkie – seria wojen między cesarstwem rzymskim (od 395 – wschodniorzymskim) i Imperium Sasanidów (państwem nowoperskim), trwających od III do VII wieku.

Geneza Ze strony perskiej była to chęć odbudowy imperium w granicach z ery Achemenidów. Dla Rzymu oznaczałoby to oddanie praktycznie całej wschodniej połowy cesarstwa, bez prowincji Mezja, Achaja, Epir i Dalmacja. Był to plan maksymalny. Planem minimalnym określano zajęcie Syrii i Cylicji, by zdobyć dostęp do Morza Śródziemnego. Osią nieustannego sporu między oboma mocarstwami była kwestia Armenii i obsadzenia jej tronu przychylnymi sobie stronnikami. Celem Rzymu było natomiast dotarcie do Zatoki Perskiej i Morza Kaspijskiego, by na trwałe przyłączyć całą Mezopotamię z Armenią do swojego cesarstwa. Zrealizował to na krótko tylko Trajan. Po decyzji Hadriana o wycofaniu legionów za Eufrat, starano się utrzymać zwierzchność nad odtworzoną Armenią jako wasalem oraz istnienie górnej Mezopotamii jako prowincji rzymskiej. Każdy poprzednik i następca Trajana próbował dorównać legendzie Aleksandra Wielkiego i podbić całą Partię, z Iranem, po rzekę Indus.