Narzędzia i materiały piśmienne – przybory, akcesoria pisarskie i nośniki pisma oraz zasoby technologiczne przeznaczone do tworzenia tekstów rękopiśmiennych. Są od siebie współzależne, a ich stosowanie na przestrzeni dziejów wiązało się z lokalizacją, rozwojem cywilizacji oraz stopniem technologicznego zaawansowania.
Materiały wykorzystywane na przestrzeni dziejów Pierwotne materiały stosowane w celach pisarskich to produkty pochodzenia naturalnego. W starożytności, w krajach śródziemnomorskich używano liści drzew oliwnych i palm oraz kory (między innymi lipy i wiązu). W Chinach były to tabliczki drewniane i rozcięte łodygi bambusa, a w krajach azjatyckich - kora z brzozy. Popularność drewna wynikała z łatwej dostępności, niskich kosztów pozyskiwania, a także możliwości wielokrotnego użytku (napisy były ścierane, a tabliczki wykorzystywane po raz kolejny). Innymi, rozpowszechnionymi materiałami piśmienniczymi wykorzystywanymi m.in. w Rzymie były płótno i kamień. Na marmurze ryto napisy pamiątkowe, nagrobne i sakralne. W Mezopotamii najpopularniejsze w tamtym okresie były tabliczki gliniane. Ich proces tworzenia polegał na formowaniu prostokątów z gliny, pisaniu na mokrej płaszczyźnie z jednej lub dwóch stron, a następnie suszeniu na słońcu lub wypalaniu w ogniu.