1914, 3 t.; przekład polski Boya-Żeleńskiego, 1914–1918, 3 t., nowe wyd. 1931), apologetyczny, nie zawsze ścisły opis przeżyć, pierwszy wzór literatury subiektywno-osobistej. Usprawiedliwieniem także miały być dialogi R. juge de Jean-Jacques i w formie pamiętnika Rêveries d’un promeneur solitaire, drukowane dopiero później. W roku 1770 na wezwanie Michała Wielhorskiego napisał Uwagi nad rządem Polski (przekłady polskie Franciszka Karpińskiego 1789, II. wyd. 1799; Tadeusza Nieduszyńskiego 1921; Macieja Starzewskiego, ze wstępem i komentarzem, 1924). Napisał nadto: Dictionnaire de musique (1767),„Lettres sur la botanique (1766–1767) i in. W 1794 jego zwłoki przeniesiono do Panteonu.
Emil, czyli o wychowaniu
Hasła powrotu do natury, zamiłowanie do otwartej przestrzeni, stały się tłem koncepcji wychowania naturalnego, której zasady przedstawił w poemacie dydaktycznym Emil, czyli o wychowaniu (1762).
Wszystko jest dobre, co z rąk Stwórcy pochodzi, wszystko paczy się w rękach człowieka – takimi słowami rozpoczyna się Emil.
Rousseau podzielił młodość na cztery okresy: niemowlęctwo, do mówienia; dzieciństwo do 12. roku życia; chłopięctwo do 15. roku życia; młodzieńczość do 20.