Nikołaj Aleksandrowicz Aleksiejew (, ur. w Szostce, zm. 15 maja 1972 w Moskwie) – rosyjski rewolucjonista i lekarz, radziecki urzędnik i polityk.
Życiorys Skończył gimnazjum w Nowogrodzie Siewierskim, później studiował w Wojskowej Akademii Medycznej w Petersburgu, był członkiem SDPRR od momentu jej powstania. Wielokrotnie aresztowany, m.in. w styczniu 1898 pod zarzutem udziału w Związku Walki o Wyzwolenie Klasy Robotniczej, został wydalony z uczelni i zesłany do Jakucji, w 1899 zbiegł z zesłania i udał się za granicę. Od 1900 do 1905 mieszkał w Londynie, gdzie w 1902 poznał Lenina, w 1905 pełnił funkcję sekretarza 3 zjazdu partii. W 1905 wrócił do Rosji, w latach 1908–1910 kontynuował studia medyczne, tym razem w Tartu, w latach 1911–1915 pracował jako lekarz w guberni irkuckiej. Podczas I wojny światowej został zmobilizowany do armii, pracował w szpitalu wojskowym i jako starszy lekarz pułku piechoty, po rewolucji lutowej został członkiem Irkuckiej Rady Delegatów Żołnierskich i komitetu Irkuckiej Zjednoczonej Organizacji Socjaldemokratycznej, uczestniczył w wojnie domowej w Rosji.