wszystko jest więc jedynie metamorfozą ognia, drogi ognia w dół (zagęszczony ogień zmienia się w wodę – powietrze to rodzaj wody, ona wsiąka w ziemię) i w górę (ziemia staje się płynna, z tego powstaje wszystko, a to przechodzi w ogień), z ognia powstają też meteory, planety i gwiazdy, we wszystkim jest równowaga przeciwieństw (również w człowieku), człowiek jest złożeniem ziemi, wody i ognia, ogień jest nośnikiem świadomości wchłanianym przez dusze wraz z oddychaniem, wyjście ognia jest przyczyną śmierci, wszystko przechodzi krąg życia i śmierci (w myśl walki przeciwieństw). Poglądy metafizyczne Heraklita odzwierciedla jego model kosmologiczny. Ogień zostaje przeciwstawiony pozostałym żywiołom, co dzieli Wszechświat na dwie sfery nadrzędne: sferę ognia – tworzywa gwiazd i sferę pozostałych żywiołów – tworzywa planet. Jest to idea, która doprowadzi później do podziału Wszechświata na sferę nadksiężycową i podksiężycową.
Kontynuację znajdzie również idea Logosu jako panteistycznego rozumu, między innymi w postaci teologicznej kosmogonii Ksenofanesa.
Uwagi
Przypisy