Modlitwom i pokorności przeciwstawia solidarność robotniczą i walkę, jaką właściwą drogę do osiągnięcia sprawiedliwości na świecie.
Różnice pomiędzy pismami księdza Ściegiennego a fałszerstwem Przybyszewskiego wynikają między innymi ze znacznej różnicy sytuacji w momencie powstania tych tekstów. Ściegienny swoje słowa kierował do chłopów pańszczyźnianych Królestwa Polskiego. W 1892 roku chłopi wszystkich zaborów byli już wolnymi ludźmi, część z nich, zwłaszcza z zaboru pruskiego, opanowała umiejętność czytania i pisania. Jednak poza chłopami, odbiorcami listu Przybyszewskiego byli także robotnicy i rzemieślnicy. Ściegienny nawoływał do podjęcia walki zbrojnej, podczas gdy socjalistom zależało na tworzeniu organizacji, a sama walka przedstawiana była bardziej abstrakcyjnie. W latach 40. XIX wieku nie funkcjonowało jeszcze myślenie w kategoriach klasowych. Przybyszewski traktował religijną otoczkę tekstu jako narzędzie mające pomóc mu w dotarciu do religijnych mas. Ściegienny zaś traktował Biblię jako ideową podstawę dla prezentowanych masom poglądów.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Listy otwarte Kategoria:Polska propaganda polityczna Kategoria:Polska pod zaborami Kategoria:Utwory literackie z 1892 Kategoria:Historia socjalizmu Kategoria:Historia ruchu robotniczego Kategoria:Publikacje socjalistyczne