Jego śmierć mogła być spowodowana zażywaniem rozcieńczonego kwasu siarkowego jako lekarstwa na kamienie żołądkowe.

Działalność naukowa Za swój główny cel jako naukowca uważał "utrwalenie całości ludzkiej wiedzy i udostępnienie jej dla oświecenia całej ludzkości". Projektował maszyny liczące, kosiarki i siewniki. W swoich traktatach pedagogicznych popierał poglądy Jana Amosa Komeńskiego (np. A Reformation of Schooles... z 1642). Tłumaczył także jego dzieła, np. Pansophię (1641). Za jego zachętą Komeński odwiedził Anglię w 1641. W 1641 ukazało się dzieło Hartliba (przypisywane przez współczesnych uczonych jego uczniowi Gabrielowi Plattesowi)John L. Brooke, The Refiner's Fire: The Making of Mormon Cosmology, 1644–1844 (1996), str. 20. Macaria - utopijna wizja społeczeństwa oparta na filozofii Francisa Bacona i Komeńskiego. W swoich pracach pedagogicznych (m.in. Considerations Tending to the Happy Accomplishment of England’s Reformation in Church and State z 1647, czy True and Readie Way to Learne the Latine Tongue z 1654) upowszechniał ideę szkolnictwa powszechnego, stypendiów dla biednej młodzieży, utworzenia państwowego instytutu badań naukowych oraz międzynarodowej instytucji zajmującej się współpracą w dziedzinie oświaty i religii.