Trojak szyderczy (satyryczny) – trojak litewski bity w latach 1565–1566, z wykorzystaniem wzoru ikonograficznego przyjętego za panowania Zygmunta I Starego oraz w początkowych latach Zygmunta II Augusta (poziomy napis w kilku wierszach na jednej ze stron), dla którego tradycyjna legenda: (pol. III grosz srebrny potrójny Wielkiego Księstwa Litewskiego) została zastąpiona łacińską sentencją będącą cytatem z Psalmu 2:4: .(pol. Który mieszka w niebiesiech śmieje się z nich).
Awers i rewers Na awersie monety umieszczono Pogoń, pod nią nominał III, dookoła legendę:
(pol. Zygmunt August Król Polski Wielki Książę Litewski)
na rewersie zaś pod łacińskim tekstem Psalmu – ukoronowany monogram władcy z cyframi roku emisji po obu stronach.
Hipotezy związane z powstaniem trojaka Brak źródeł odnoszących się do wybicia tej monety skutkuje formułowaniem różnych hipotez związanych z jej powstaniem: Tadeusz Czacki w opracowaniu: „O monecie polskiej i litewskiej” opierając się na zaginionym w XXI w. dokumencie źródłowym, napisał, że
Czacki związał powstanie tej monety ze zjazdem w Parczewie w 1564 r., na którym dyskutowano potencjalną przyszłą unię polsko-litewską. Gwałtowne spory do jakich miało dojść pomiędzy Polakami a Litwinami, m.in.