Zakładanie kolejnych miejscowości związane było z działalnością cystersów. W najstarszym dokumencie mówiącym o powstaniu opactwa w Rudach z 1258 wymienione są Boguszowice, Chwałęcice i StodołyTreść dokumentu zawierającego pierwszą wzmiankę o Boguszowicach, Chwałęcicach i Stodołach w bazie dokumentyslaska.pl.. Gotartowice i Kłokocin pojawiają się w Registrum Vyasdense, będącym częścią Księgi uposażeń biskupstwa wrocławskiego z pierwszej dekady XIV wiekuRegistrum Vyasdense w bazie dokumentyslaska.pl.. Lokacja kolejnych wsi wchodzących dziś w skład miasta nastąpiła w XIV wieku.

Średniowieczna historia Rybnika i okolic związana jest z kasztelanią raciborską i księstwem raciborskim, które zostało ponownie wyodrębnione w 1290, a od 1327 było księstwem lennym Królestwa Czech rządzonym najpierw przez Piastów śląskich, następnie przez Przemyślidów. Rybnik XIII-wieczny był wsią, położoną najpewniej na zboczach wzgórza, na którym stoi tzw. kościół na Górce stanowiący pozostałość najstarszego kościoła parafialnego. Leżał na szlaku handlowym z Raciborza do Krakowa, a głównym źródłem utrzymania ludności była gospodarka rybacka. Nazwa miejscowości bezpośrednio wiąże się z istniejącymi tu wówczas licznymi stawami hodowlanymi.