Wykaz grup i oddziałów kosmonautów zawiera zestawienie nazwisk ludzi, którzy brali udział w misjach kosmicznych lub przygotowywali się do lotów w kosmos, nazywanych kosmonautami, astronautami, taikonautami, spationaute itp. Sporządzony został z zachowaniem chronologii poszczególnych naborów astronautów, podziałem na lata i kraje, które ich dokonywały. Poza narodowymi zespołami (astronautami zawodowymi) są tu również grupy przygotowujące się do określonych misji oraz tzw. „kosmiczni turyści”.
Używane skróty w nazwach poszczególnych grup: grupy NASA – amerykańscy astronauci Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej NASA (ang. National Aeronautics and Space Administration), grupy WWS – kosmonauci Sił Powietrznych Rosji i byłego ZSRR (ros. Военно-воздушные силы). grupy IMBP – kosmonauci Państwowego Centrum Naukowego – Instytutu Problemów Medyczno-Biologicznych (ros. ГНЦ ИМБП – Государственный научный центр Институт медико-биологических проблем (ИМБП)) grupy USAF MOL – astronauci wybierani do wojskowego programu budowy załogowej stacji orbitalnej (ang. Manned Orbiting Laboratory) realizowanego w latach 60.