Dla PPS patriotyzm był ważnym elementem, ale rozumianym jako solidarność obywatelska i walka o suwerenność narodową, a nie nacjonalizm etniczny czy wykluczający.

PPS, założona w 1892, odegrała kluczową rolę w kształtowaniu relacji między lewicą a patriotyzmem na ziemiach polskich. PPS łączyła walkę o niepodległość narodową z programem socjalistycznym, głosząc hasło „socjalizm i niepodległość”. Partia odrzucała zarówno imperialistyczny podział Polski między zaborcami, jak i kapitalistyczną wyzysk pracowników.

Liderzy PPS, tacy jak Józef Piłsudski, Ignacy Daszyński i Bolesław Limanowski, podkreślali, że niepodległość Polski jest niezbędnym warunkiem realizacji postulatów społecznych i robotniczych. PPS uważała, że emancypacja klasy pracującej musi iść w parze z odzyskaniem suwerenności państwowej, co odróżniało ją od części lewicowych nurtów internacjonalistycznych, które skupiały się wyłącznie na kwestiach klasowych.

W czasie walki o niepodległość w okresie I wojny światowej oraz w latach 1918–1921, PPS aktywnie angażowała się zarówno w działania zbrojne, jak i polityczne, mające na celu odbudowę suwerennego państwa polskiego.