Czwarcizna – instytucja prawa spadkowego rozpowszechniona w Koronie Polskiej w XVII wieku, zgodnie z którą córkom podczas dziedziczenia beztestamentowego przypadała zawsze 1/4 spadku po ojcu.
Rys historyczny regulacji spadkowych Spadkobranie było wyrazem i rezultatem postępującej wówczas indywidualizacji własności, a w szczególności ziemi. Pojawiło się dopiero wtedy, gdy uznana została indywidualna własność pewnych dóbr majątkowych. Dopiero powstanie tej własności rodziło potrzebę tworzenia norm regulujących przejście indywidualnego majątku po śmierci jego właściciela na inną osobę. Dopiero wraz z upływem czasu normy te stały się integralną częścią obszernego prawa prywatnegoS. Płaza, Historia prawa w Polsce na tle porównawczym, cz. I, Kraków 1997, s. 296..
Początkowo spadkobiercy nie mieli możliwości swobodnego dysponowania swoją własnością, a więc znana była wyłącznie praktyka dziedziczenia beztestamentowego. Do zmian w tym zakresie w istotnym stopniu przyczynił się Kościół, któremu zależało na możliwości przekazywania dóbr majątkowych instytucjom kościelnym poprzez oświadczenia ostatniej woli. Jednocześnie podnoszono, iż dzieje się to „dla zbawienia duszy” (pro remedio animae)K. Sójka-Zielińska, Historia prawa, Warszawa 2001, s.