mały|Pomnik Jakuba Derca w Skawicy mały|Jakub Derc w stroju babiogórskim Jakub Derc zwany Śmietana (ur. ok. 1640, zm. 1700 w Lanckoronie), syn Marcina – najbardziej znany przywódca walczący o prawa chłopskie górali w starostwie lanckorońskim, wójt Skawicy.

Protoplasta Derców był założycielem wsi Skawica. Przodkowie Jakuba Derca posiadali przywileje starosty lanckorońskiego Michała Zebrzydowskiego, które pozwalały im uniknąć wywłaszczenia. Utrzymali swoje prawa aż do I rozbioru Polski.

Życie i działalność W czasie swojej publicznej działalności Jakub Derc pełnił funkcję wójta w Skawicy pod Babią Górą, gdzie miał swoje gospodarstwo, piłę tartaczną, młyn i browar. Część Skawicy, w której mieszkał, wchodzi dziś w obręb wsi Zawoja. XVII wiek to okres dużego nasilenia ucisku klasowego i ruchów chłopskich na terenie Małopolski. Ówczesny starosta lanckoroński Józef Bogusław Słuszka zarządził dodatkowy podatek od chłopów oraz świadczenia na rzecz wojska, co doprowadziło do protestów chłopskich.