Role wykładników osoby w morfosyntaktyce (funkcje podmiotu i orzeczenia) bywają wyznaczane przez semantykę czasownika, co jest cechą stosunkowo rzadko spotykaną w językach świata, lecz częstą w językach wschodniej Indonezji. W językach rodziny da się wydzielić szereg części mowy, ale wiele z nich zachowuje się podobnie (przyjmując np. prefiksy właściwe dla orzeczenia), a poszczególne słowa mogą pełnić różne funkcje składniowe (swobodnie stając się np. czasownikami). Liczebniki przypominają czasowniki statyczne.

Stopień nasilenia cech kontaktowych różni się w zależności od subregionu. Wpływy austronezyjskie w typologii języków północnohalmaherskich są ogółem słabsze niż w przypadku pozostałych grup zachodniopapuaskich. Jednocześnie w regionie występują języki papuaskie, które w przeważającej mierze zachowują rodzime słownictwo, ale na poziomie syntaktyki czerpią zasadniczo z austronezyjskiego otoczenia językowego. Kontakt z malajskim i innymi niespokrewnionymi językami doprowadził np. do przekształcenia składni i morfologii języka tidore. W językach tidore, ternate, sahu i zachodniomakiańskim występuje szyk zdania SVO (podmiot orzeczenie dopełnienie), bardziej typowy dla języków austronezyjskich.