Tymczasem, mimo że ich siła jest istotnie inna, ich różnica polega na czym innym: /x/ powstaje w podniebieniu miękkim przy pomocy języka, zaś /h/ tworzy się na wysokości fałd głosowych; faktycznie /h/ jest bezdźwięczną samogłoską; w celach dydaktycznych twierdzi się, że przypomina samogłoskę, którą pozbawiono dźwięczności, tymczasem ucząc wymowy /x/ proponuje się zacząć od dźwięku /k/ przy obniżonej pozycji języka.

Wymowa wyrazów nieesperanckich Wyrazy spoza języka esperanto, pojawiające się czasami w tym języku, można wymówić na trzy sposoby: wymówić zgodnie z zasadami języka pochodzenia danego wyrazu, lub dążyć do wymowy oryginalnej. Jest to zawsze poprawny sposób artykulacji, choć niekoniecznie umożliwiający bezproblemową komunikację wymówić zgodnie z zasadami panującymi w języku ojczystym mówiącego, jeśli jest on inny niż język pochodzenia wyrazu. Jest to niezalecane, gdyż tylko posługujący się danym językiem odczytają intencje mówiącego wymówić zgodnie z zasadami wymowy esperanto (esperanteca elparolo).