Chirurgia zeza (również: chirurgia mięśnia zewnątrzgałkowego, chirurgia mięśnia oka lub chirurgia wyrównywania oka) – chirurgia mięśni zewnątrzgałkowych, mająca na celu korekcję zeza, czyli niewspółosiowości oczu. Przy ilości zabiegów liczącej około 1,2 miliona rocznie, chirurgia mięśnia zewnątrzgałkowego jest trzecią pod względem częstości operacją oka w Stanach Zjednoczonych.

Najwcześniejsza udana interwencja chirurgiczna dotycząca korekcji zeza została przeprowadzona 26 października 1839 przez Johanna Friedricha Dieffenbacha na 7-letnim dziecku z zezem esotropowym; kilka wcześniejszych prób podjął w 1818 William Gibson z Baltimore, chirurg ogólny i profesor Uniwersytetu MarylanduGunter K. von Noorden: Binocular Vision and Ocular Motility: Theory and management of strabismus, Chapter 26: Principles of Surgical Treatment, telemedicine.orbis.org.

Koncepcja leczenia zeza poprzez nacięcie niektórych włókien mięśnia zewnątrzgałkowego została opublikowana w amerykańskich czasopismach w 1837 przez nowojorskiego okulistę Johna Scuddera.

Rodzaje prawo|mały|300x300px|Wyodrębnienie mięśnia prostego przyśrodkowego