Poprzez stałe zwiewanie ziaren piasku na stokach dowietrznych i ich akumulację po stronie zawietrznej, następuje przemieszczanie się mas piaszczystych, zwanych wędrówką wydmy. frame|prawo|Rozwój rzeźby barchanu
Intensywny ruch ziaren piasku w obrębie odsłoniętych i pozbawionych roślinności partii pola wydmowego wpływa na zmiany jego morfologii i tworzenie się piaszczystych mikroform, np. nietrwałych ripplemarków.
Roślinność Wydma Czołpińska stanowi rozległy obszar o urozmaiconej rzeźbie i pokryciu terenu. W jej obrębie można wyróżnić dwa charakterystyczne dla wydm nadmorskich zbiorowiska roślinne, które sąsiadują z odsłoniętymi, stale rozwiewanymi partiami. Porośnięty grunt jest pokryty mniej lub bardziej zwartą okrywą porostów i krzewów, wraz z tworzącą się pod nimi cienką warstwą próchnicy. Nadziemne części roślin, wraz z podziemnym systemem korzennym utwardzają piaszczyste kopuły, uniemożliwiając rozwiewanie piasku. thumb|lewo|Wydma biała W środowisku botanicznym Wydmy Czołpińskiej można wyróżnić dwa główne zbiorowiska roślin, których pojawienie się wynika z litologii i usytuowania wydm. Położone blisko brzegu pagóry porośnięte wysokimi trawami, nazywane są wydmami białymi.