Okres późniejszy Rozwój miasta skutkował m.in. wyróżnieniem w konkursie „Mistrz Gospodarności”. W 1972 r. powstała Moniecka Spółdzielnia Mleczarska, która przez następne kilkadziesiąt lat wywierała znaczący wpływ na gospodarkę miasta i okolicznych miejscowości. Wraz z kolejną reformą administracyjną zlikwidowano powiat moniecki. Miejscowość i okolice stały się ośrodkiem intensywnej emigracji, w szczególności do USA. Na początku lat 80. w Mońkach utworzono struktury „Solidarności”, które po zapaści związanej z wprowadzeniem stanu wojennego odtwarzane były pod koniec dekady. W latach 80. rozpoczął funkcjonowanie zakład zamiejscowy Fabryki Półprzewodników TEWA w Warszawie, działający w ramach Unitra CEMI.

W 1990 r. Mońki stały się siedzibą gminy samorządowej, a następnie rządowego rejonu. Z jednej strony nie doszło do zatrzymania emigracji (do czego przyczynił się m.in. upadek zakładu UNITRA) z drugiej jednak następował przyrost rejestrowanej liczby mieszkańców. W 1997 r. erygowano drugą parafię, której kościół powstał w 2003 r. Po reformie samorządowej ponownie utworzono powiat moniecki.