Historia i użycie Jest to najbardziej rozprzestrzeniony język spośród etnolektów północno-wschodniej Halmahery. Społeczności migranckie Tobelo osiedliły się w różnych zakątkach prowincji (w innych regionach Halmahery oraz na wyspach Morotai, Bacan i Obi), a także na wyspach Raja Ampat, na zachód od półwyspu Ptasia Głowa. Nie jest jasne, czy wszystkie z nich zachowują pełną znajomość języka tobelo. Osoby z grupy etnicznej Sawai często posługują się także tobelo.
Według danych opracowania z 2003 r. pozostaje w szerokim użyciu na obszarach wiejskich, gdzie służy do komunikacji w sferach życia codziennego (jest przyswajany jako pierwszy język). W mieście Tobelo jego użytkowników spotyka się rzadziej, a rolę dominujących środków komunikacji przejmują malajski Moluków Północnych i język indonezyjski. Wynika to z dużego napływu ludności z pozostałych części prowincji i oddalonych geograficznie regionów Indonezji. Nasiliło się też oddziaływanie transmisji medialnych, które szerzą język narodowy. Nowsze doniesienia sugerują, że na wyspie Morotai tobelo zaczął być wypierany przez język galela. W latach 80. XX w.