thumb|Ciasto naleśnikowe na patelni thumb|Zwinięty naleśnik z dżemem thumb|Naleśnik z pomidorem, kozim serem i cebulą thumb|Naleśnik po złożeniu Naleśnik – proste danie mączne smażone na patelni; bardzo cienki placek usmażony z rzadkiego ciasta.
Pierwszy spisany polski przepis znajduje się w najstarszej polskiej książce kucharskiej Compendium Ferculorum z 1682 roku, autorstwa Stanisława Czernieckiego.
Pochodzenie leksemu „naleśnik" zwykle objaśniane jest za pomocą dwóch hipotez: źródłem słowa jest wyrażenie przyimkowe – *na lěsě (tzn. ‘na kracie’; lasa – plecionka z prętów, drewniana krata; rodzaj rusztu do suszenia owoców’) – i stąd forma prasłowiańska miałaby postać *nalěsьnikъ źródłem słowa jest wyrażenie przyimkowe – *na listě (tzn. ‘na liściu’, czyli byłoby to ciasto pieczone na dużym liściu kapusty; por. czeskie nálesnik – tzn. ‘chleb pieczony na liściu’; ros. dial. nalistnik – ‘placek upieczony na liściach kapusty, ciemierzycy lub na blasze’) – i stąd forma prasłowiańska *nalistьnikъ niewykluczone, że pierwotnie były obecne oba te wyrazy i nazywały one dwa różne rodzaje wypieku: jeden pieczony na ruszcie, drugi na liściupor. W. Boryś Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków 2005