Korpusy wakacyjne – idea zorganizowanego czasu wolnego podczas wakacji dla uczniów szkolnych.
thumb|240px|Korpusy wakacyjne w Krakowie – uczniowie przed wymarszem na wycieczkę (1908) thumb|240px|Korpus wakacyjny w Bochni (1911) W okresie zaboru austriackiego w ramach autonomii galicyjskiej inicjatywę organizowania korpusów wakacyjnych w Galicji wysunął inspektor szkół Mieczysław Baranowski w połowie lat 90. XIX wieku. Pomysł został entuzjastycznie przyjęty przez społeczeństwo miejskie i był realizowany w zależności od istniejących uwarunkowań.
Celem korpusów wakacyjnych było skupienie młodzieży szkolnej w okresie wakacyjnym, zorganizowanie uczniom czasu wolnego (np. poprzez poznawanie miasta i okolic) i tym samym uniknięcie negatywnych skutków ich beztroski. Korpusy wakacyjne były przewidziane dla chłopców. Idea dotyczyła uczniów, którzy podczas ferii letnich przebywali w mieście. Udział w korpusach był dobrowolny, dopuszczalny po ukończeniu pierwszej klasy szkolnej, a do uczestnictwa zachęcano np. afiszami. Poza celami wychowawczymi korpusy wakacyjne realizowały zadanie wzmocnienia tężyzny fizycznej. Ponadto stanowiły zaprawę o charakterze wojskowym, jako że uczestnicy otrzymywali specjalne mundurki i czapki korpusowe, maszerowali w rytm bębna, a także ćwiczyli posługując się atrapami broni (np.