Stopień endemizmu na danym obszarze można zbadać poprzez porównanie liczby ogólnie występujących tu gatunków z danej grupy do liczby endemitów. Na przykład na Fidżi endemicznych jest 39% gatunków ptaków (22 z 57), zaś dla Hawajów odsetek ten wynosi 92% (49 z 53). Wyspy nierzadko mają niewielką różnorodność gatunków, jednak są bogate w endemity. Obszary o dużym udziale endemitów określane są mianem cechujących się wysokim endemizmem (high endemism).
Gatunki endemiczne w zasadzie tak są przystosowane do swoich warunków życia, że nie tolerują większych wahań środowiska, a często wykazują cechy wąskiej specjalizacji (są stenobiontami). Gatunki endemiczne częściej należą do gatunków zagrożonych. Przykładowo, w latach 80. XX wieku oszacowano, że 54% zagrożonych wówczas gatunków ptaków zamieszkiwało wyspy, a według stanu wiedzy z 2006 spośród wymarłych wówczas ptaków 88% zamieszkiwało wyspy. R.M. Cowling i A.T. Lombard opublikowali w 2002 tezę o tym, że endemizm jest charakterystyczny dla wczesnej (następującej po specjacji) i schyłkowej (tuż przed wymarciem) fazy trwania taksonu.