23 sierpnia 1059 w trakcie I synodu w Melfi papież Mikołaj II podniósł do godności książęcej Roberta Guiscarda, hrabiego Apulii i pana Kalabrii. Aktem tym papież zerwał prawną zależność płd. Italii z dawnym jej właścicielem, cesarzem bizantyńskim. Na mocy patentu z Melfi papież przyznawał wyłączną władzę nad płd. Italią Robertowi i jego spadkobiercom. Akt ten potwierdził niezależność państwa od innych królestw czy cesarza. Jednocześnie papież zastrzegał sobie prawo do instalacji książęcej, co miało potwierdzać suzerenny charakter księstwa Normanów. Postanowienia te weszły do późniejszego konkordatu, który dodatkowo nakładał na ród Hauteville obowiązek zbrojnej obrony papieża oraz przyznał księciu szerokie uprawnienia w mianowaniu biskupów, co w praktyce oznaczało oddanie inwestytury w ręce władzy świeckiej.
W 70. XI w. Księstwo Apulii i Kalabrii prowadziło ekspansję na ziemie zajmowane przez niezależne państwa longobardzkie w Kampanii. W 1073 podporządkowało sobie księstwa Amalfi, a w 1075 Neapolu. W 1077, po zwycięskim podboju Salerno, Robert przeniósł tam swoją stolicę.