Występującą w okresie dzieciństwa powszechnie (w wieku przedszkolnych około 40% dzieci, chociaż różne badania podają wyniki od kilku-kilkunastu do 85%) masturbację dzieli się na kilka grup, zazwyczaj trzy, w zależności od mechanizmu powstawania i pełnionej funkcji. Mieszczące się w granicach normy rozwojowej, nieszkodliwe i niewymagające interwencji zachowania określa się mianem masturbacji rozwojowej, którą należy odróżniać od masturbacji eksperymentalnej i instrumentalnej.
W przeciwieństwie do służącej osiągnięciu przyjemności masturbacji rozwojowej, głównym celem masturbacji eksperymentalnej jest zaspokojenie ciekawości poznawczej dziecka, niekiedy również potrzeba zwiększonej stymulacji. Funkcję stanowi poznanie swego ciała, przy okazji którego młody człowiek odkrywa, że dokonywanie pewnych aktywności, stymulowanie pewnych części swego ciała, wiązać się może z przyjemnością. Tak więc mówi się tu o połączeniu motywacji poznawczej z seksualną. Jednakże to ta pierwsza odgrywa kluczową rolę, pojawienie się nieznanych wcześniej odczuć stanowi niejako efekt uboczny, niezgodnie z rozpowszechnionym mylnym poglądem, jakoby masturbacja wynikać miała zawsze z motywów seksualnych. Wobec tego masturbacja eksperymentalna nie przebiega wedle jednego stałego schematu. Może obejmować zachowania grożące urazem.