Stratioci (gr. strateia, στρατεία) – warstwa społeczna, która ukształtowała się we wczesnym średniowieczu w Cesarstwie Bizantyńskim. Stratiotami byli chłopi-żołnierze stanowiący trzon bizantyńskiej armii od czasów gdy rządził cesarz Herakliusz, czyli od początku VII wieku.

Tło polityczne

Do końca VI wieku armia bizantyńska opierała się w głównie na wojskach najemnych, które to rekrutowane były w przeważającej mierze z szeregów ludności barbarzyńskiej. Na początku istnienia Bizancjum najemnikami byli zazwyczaj Germanie. Była to armia kosztowna w utrzymaniu dla państwa bizantyńskiego i niepewna politycznie. Na przełomie VI i VII cesarstwo targane było ciągłymi i wyniszczającymi wojnami z Awarami i Słowianami na Bałkanach, a z Imperium Sasanidów na wschodnich rubieżach. Wówczas zaszła potrzeba dokonania reformy w dziedzinie wojskowości. Jej podstawą był tem (gr. θέμα), który stanowił nową jednostkę administracyjną. Na czele temu stał strateg dowodzący wojskiem. Pierwsze takie okręgi wojskowe powstały w Azji Mniejszej na terenach nieobjętych panowaniem Persów w czasie wojny z lat 602-628Gregorij Ostrogorski, Dzieje Bizancjum, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, s. 130.. Z kolei Bałkany od końca VI wieku stają się opanowane przez Słowian.