W 1071 roku próbował ich powstrzymać cesarz Roman IV Diogenes, jednak w słynnej bitwie pod Manzikertem poniósł porażkę i dostał się do niewoli. Bitwa ta jest dość powszechnie uważana za jeden z kamieni milowych w kilkusetletnim upadku Bizancjum. Polepszenie sytuacji politycznej Cesarstwa nastąpiło dopiero pod koniec długiego panowania dynastii Komnenów w latach 1181–1185. Jej najwybitniejszy przedstawiciel Aleksy I Komnen nie zmniejszył jednak drastycznie nadań Pronojarnych, dlatego opierał się podobnie jak jego poprzednicy na wojskach najemnych. Jego apel o pomoc dla słabnącego militarnie Bizancjum zbiegł się z pierwszą wyprawą krzyżową, która nieoczekiwanie pozwoliła Bizancjum na odzyskanie niektórych ziem od Turków w Azji Mniejszej, jak na przykład zdobycie Nikei. Wśród błędów, jakie popełnił Aleksy w polityce zagranicznej, należy wymienić uzależnienie gospodarcze i wojskowe od Republiki Weneckiej, co ciągnęło się za Cesarstwem aż do jego upadku. W czasach Aleksego I, w wyniku niekorzystnych zjawisk, miała miejsce utrata znaczenia najwyższych urzędów państwowych Bizancjum, co trwało do samego upadku Cesarstwa. Politykę Aleksego I kontynuowali jego dwaj następcy, jednak po stratowaniu ostatniego z zasiadających na tronie Komnenów na ulicach Konstantynopola, władzę objęła dynastia Angelosów.