na mocy zarządzenia Fryderyka Wilhelma III majątek klasztorny stał się własnością państwa pruskiego. Do dziś ze wsi Chorzów zachował się jedynie częściowo XIII-wieczny wiejski układ ulic i kilkanaście budynków charakterystycznej zagrody wiejskiej (przy placu św. Jana).

Powstanie Królewskiej Huty mały|Królewska Huta na litografii z XIX w. Zalążkiem miasta była osada, koncentrująca się wokół założonej w 1799 roku z inicjatywy hrabiego Fryderyka Redena Königshütte (pol. Huta „Królewska”, późniejsza Huta „Kościuszko”). Do dzisiaj zachowało się 6 domów z datowanego na ok. 1800 rok osiedla robotniczego przy obecnej ulicy Kalidego. Od lat 20. i 30. XIX wieku na terenie obecnego miasta powstały kolejne kolonie robotnicze. Prywatna kolonia Erdmanswille, założona przez przedsiębiorcę Erdmanna Sarganka w miejscu i okolicy obecnej ul. Wolności, głównego traktu handlowego, postrzeganego dziś jako centrum miasta, powstawała w latach 1826–1830 na terenie, który jeszcze do 1824 roku był porośnięty lasem. Czynnikiem rozpraszającym w formowaniu się przyszłego układu urbanistycznego miasta była kopalnia węgla „Król” (niem. „König”), założona jeszcze w 1791 roku (późniejsza kopalnia „Prezydent”, zlikwidowana w 1993 roku).