Był to wówczas największy pod względem liczby mieszkańców powiat państwa pruskiego.
Od połowy XIX wieku, w Bytomiu powstało wiele polskich organizacji politycznych, kulturalnych i oświatowych. Był to także ośrodek wydawniczy, tutaj ukazywał się m.in. „Dziennik Górnośląski” i „Katolik”. W 1895 powstało Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” założone przez robotnika Józefa Tucholskiego. Członkowie bytomskiego gniazda "Sokoła" spotykali się z szykanami i rewizjami ze strony niemieckiej administracji i policji, a miejscowy sąd skazywał członków gniazd bytomskiego i roździeńskiego na grzywny i/lub więzienie.
25 lutego 1900 roku powołano Towarzystwo Kobiet w Bytomiu, której współzałożycielką była m.in. Franciszka Ciemięgowa.
mały|Tablica pamiątkowa informująca o Hotelu Lomnitz, siedzibie Polskiego Komisariatu Plebiscytowego, Konsulatu Generalnego RP i Domu Polskiego Bezpośrednio po zakończeniu I wojny światowej nastąpił w landraturze bytomskiej gwałtowny wzrost nastrojów komunistycznych. 20 grudnia 1918 r. odbyło się w Bytomiu zebranie radykalnych członków rad robotniczych, na którym utworzono (jeszcze przed powstaniem Komunistycznej Partii Niemiec - KPD) Komunistyczną Partię Górnego Śląska. 25 grudnia na bytomskim rynku odbyła się demonstracja komunistyczne, która zgromadziła 2 tys.