Franciszkanizmem nazywa się także dzieje zakonów i wspólnot religijnych o inspiracji franciszkańskiej.
Pierwiastki franciszkańskie pojawiają się w literaturze już w średniowieczu, ale o franciszkanizmie, jako o jej nurcie możemy mówić dopiero od drugiej połowy XIX wieku. Związane jest to z ukazaniem się książki A. F. Ozanama Les Poètes franciscains en Italie au treizième siècle (1852), której streszczenie Franciszek Seraficki i poeci włoscy z jego szkoły pojawiło się w Polsce rok później. Franciszkanizm przejawia się nie tylko w tekstach poświęconych świętemu Franciszkowi, ale i tych, w których pojawiają się franciszkanie oraz odnoszących się do duchowości franciszkańskiej lub do motywów związanych z Asyżem.
Postacie franciszkanów pojawiają się w następujących tekstach: thumb|300px|Chwalicie mą tabakę, ilustracja do Pana Tadeusza A. Mickiewicza autorstwa M. Andriollego z 1881 I. Chodźko Pamiętniki kwestarza W. S. Reymont Pielgrzymka do Jasnej Góry. Wrażenia i obrazy Z. Nałkowska Książka zażaleń P. Górska Paleta i pióro A. Mickiewicz Dziady, Pan Tadeusz I. Hołowiński Opuszczony klasztor, Ksiądz kapucyn J.I.