Efekt fotomechaniczny – bezpośrednia konwersja energii promieniowania świetlnego w energię mechaniczną. Proces ten może być bardzo wydajny jako jednostopniowa konwersja energii. Taka konwersja prowadzi do zmian w szeregu właściwości danego materiału, może być to zmiana kształtu, grubości materiału lub jego energii powierzchniowej. Materiały fotoaktywne, które wykazują efekt fotomechaniczny mogą mieć szerokie zastosowanie, ponieważ istnieje możliwość kierowania wywołanymi zmianami poprzez sterowanie promieniowaniem.
Efekt fotomechaniczny w polimerach
Konwersja energii tego typu w związkach organicznych pierwszy raz została zaobserwowana w 1970r. przez Angoliniego i Gaya. Od tego czasu uzyskano wiele nowych polimerów fotochromowych, które w głównej mierze są pochodnymi azobenzenu. Najczęściej w procesie konwersji promieniowania do ruchu mechanicznego wykorzystywana jest zmiana konformacji cząsteczki. Badań efektu dokonuje się najczęściej na foliach polimerowych o sieciach ciekłokrystalicznych. Naświetlanie filmu polimerowego promieniowaniem o charakterystycznej dla niego długości fali prowadzi do izomeryzacji trans-cis chromoforu, który najczęściej jest kowalencyjnie związany z siecią polimeru.