thumb|350px|Głowa konia: żwacz oznaczony cyfrą 8 thumb|Warstwy głęboka i powierzchowna żwacza człowieka zaznaczone strzałkami. Mięsień żwacz () – parzysty mięsień żucia, znajdujący się po obu stronach głowy. Występuje u ssaków, u których odszczepia się od mięśnia skroniowego.
Jest szczególnie silnie rozwinięty u kopytnych i gryzoni.
Anatomia ogólna Jest to silny, zwarty mięsień. Ma on postać grubej i płaskiej płyty. Zazwyczaj dwuwarstwowy. Zależnie od gatunku, wieku i miejsca przerośnięty dużą ilością blaszek ścięgnistych. Włókna mięśniowe tworzą, w stosunku do tych blaszek, ustawione przeciwnie do siebie i wielokrotnie się powtarzające układy pierzaste.
Mięsień ten pokrywa zewnętrzną powierzchnię gałęzi żuchwy i część jej trzonu na wysokości trzonowców, gdzie znajduje się punkt końcowy jego przyczepu. Początek swój natomiast bierze na łuku jarzmowym oraz grzebieniu twarzowym. Do stopnia rozwoju tego łuku i grzebienia proporcjonalny jest rozwój mięśnia.
Mięsień ten dzieli się na dwa pokłady wyróżnione przede wszystkim na podstawie odmiennego kierunku włókien mięśniowych. Pokłady te nazywane są częścią powierzchniową (pars superficialis) i częścią głęboką (pars profunda), a włókna jednej układają się pod kątem 90° do drugiej.