Kopalnia „Jacob” – kopalnia węgla kamiennego, która znajdowała się na terenie dzisiejszych Katowic, na obszarze dzielnicy Giszowiec, przy obecnej ulicy Pszczyńskiej, działająca w latach 1840–1901.
Historia Została ona nadana 17 lutego 1840 roku. Pierwszy szyb kopalni, będący szybem sztolniowym, wybudowano w miejscu obecnej dzwonnicy kościoła św. Stanisława Kostki. Wydobycie węgla kamiennego rozpoczęto w niej w 1851 roku. Kopalnia należała wówczas w połowie do Marii WincklerJerzy Jaros: Słownik historyczny kopalń węgla na ziemiach polskich, wyd. II poprawione i zaktualizowane, Śląski Instytut Naukowy, Katowice 1984, , s.55, wdowie po zmarłym w tym samym 1851 roku Franzu Wincklerze, a w drugiej połowie do Daniela Henryka Dalibora z Wełnowca i Wojciecha Dudzika.
W 1859 roku, w miejscu przyszłej willi dyrektora kopalni „Giesche”, wybudowano szyb „Maszynowy”, przy którym mieściła się maszyna parowa. W późniejszym czasie prowadzono w kopalni roboty górnicze, mające doprowadzić do udostępnienia nowych pokładów. Przed 1883 rokiem, w miejscu obecnej stacji kontroli pojazdów przy ulicy Pszczyńskiej, powstał szyb „Grundmann”.