W 1850 na mocy decyzji Synodu powołane zostały rady parafialne.
Dzięki pracy Wilhelma Löhe w 1854 w Neuendettelsau powstał pierwszy bawarski diakonat, a jednym z jego trzech dyrektorów została Amalie Rehm, która w 1858 została pierwszą w historii przełożoną sióstr. Od 1886 działalność rozpoczęło Krajowe Stowarzyszenie Misji Wewnętrznej, będące odpowiedzią na problemy społeczne XIX wieku. Również w 1886 została założona pierwsza stacja misyjna w kolonii Nowa Gwinea Niemiecka, a pierwszym misjonarzem z diakonatu Neuendettelsau był Johann Flierl. Przebywał on na wyspie do 1930 i doprowadził do powstania tam kolejnych 17 stacji misyjnych.
W 1910 roku Friedrich Rittelmeyer i Christian Geyer wywołali tzw. spór kościelny w Norymberdze. Impulsem do niego został list duszpasterski Hermanna Bezzela, przewodniczącego Konsystorza bawarskiego w Monachium. Bezzel pisał w nim, że nowoczesny sposób myślenia zagraża stabilności kościoła i prowadzi do zburzenia wiary w Boga. Rittelmeyer i Geyer zrozumieli pismo jako atak głoszoną przez nich teologię chrzęscijańswa liberalnego. Wystosowana przez nich odpowiedź do Bezzela, w której opowiedzieli się przeciwko jego tezom.