W niekorzystnych warunkach wywołanymi zmianami w środowisku jonowym, osmotycznym, pH lub w warunkach toksyczno-metalicznych, egzopolisacharydy mogą tworzyć ochronną strefę buforową wokół komórki chroniąc ją przed niekorzystnymi zmianami w jej strukturze. Taka warstwa ochronna jest szczególnie ważna m.in. dla ekstremofilów, które są w stanie przetrwać w skrajnych warunkach np. wysokiej i niskiej temperatury, wysokiego zasolenia, promieniowania, wysokiego i niskiego pH.

Zmieniające się stężenia egozpolisacharydów zapewniają różne formy ochrony od krioprotekcji i osmoprotekcji do możliwej obrony przed atakiem wirusów. W przypadku mikroorganizmów żyjących w środowisku wodnym obejmującym obszary, gdzie temperatura utrzymuje się poniżej 0 °C, podczas wzrostu lodu, egzopolisacharydy gromadzą się na granicy fazowej między lodem a solanką, zakłócają dyfuzję solanki, a tym samym zmniejszają strumień soli z napierającej powierzchni lodu. Modyfikują one również kształt i sposób rozmieszczenia komórek elementarnych lodu, poprawiając interakcje powierzchniowe i przepływ płynów.