XVI wiek Większe grupy Włochów osiedliły się w Polsce w XVI wieku. W Krakowie społeczność włoska była prawdopodobnie najliczniejsza. Ważniejszymi ośrodkami imigracji włoskiej były: Lwów, Wilno, Gdańsk i Poznań, gdzie Włosi zajmowali się głównie handlem i budownictwem. Wielu Włochów, zwłaszcza pochodzących z regionu Toskania (Florencja) i Lombardia (Valsolda, Como, Bergamo), było związanych z ośrodkami w Krakowie i Warszawie. Wielu z nich żeniło się z Polkami i zakładało rodziny. Zazwyczaj szybko się asymilowali i czasem dorabiali się znacznych majątków i pełnili funkcje kierownicze, np. zarządzali warsztatami kamieniarskimi, kopalniami, hutami, byli właścicielami folwarków i wsi.

Przedsiębiorcy thumb|200px|Zamość – projekt włoskiego „miasta idealnego” (città ideale), zrealizowany w Polsce w XVI w. Kupcy włoscy szukali tu nowych rynków zbytu dla włoskich towarów, głównie jedwabnych tkanin oraz win i przypraw, w związku ze zwiększonym polskim popytem na te produkty. Powstały też w Polsce filie banków włoskich, głównie z Florencji i Wenecji. W 1558 Prospero Provana i rodzina Montelupich zorganizowali pierwszy na ziemiach polskich system pocztowy (którego dyrektorem był do 1562 P.Provana), łączący główne miasta z Krakowem, a stamtąd przez Wiedeń z Wenecją.