Nanotwardość (inaczej instrumentalne badanie twardości, nanoindentacja) – grupa metod badań twardości materiałów, wykorzystująca ciągły pomiar siły w funkcji przemieszczenia.
Pierwsze metody opracowane zostały w latach 70. XX wieku, a obecnie najpopularniejsza i pierwsza pozwalająca na wyznaczenie parametrów elastycznych została zaproponowana przez W.C. Oliviera oraz G.M. Pharra w 1992 r. W przeciwieństwie do standardowych metod, takich jak np. metoda Brinella, Rockwella lub Vickersa, nie bazuje na odczycie twardości po zaaplikowaniu i zdjęciu siły, lecz wykorzystuje ciągły przyrost siły lub przemieszczenia, aż do zadanych wartości i pomiar krzywej przyłożonej siły od zagłębienia penetratora (wgłębnika). Twardość nie jest odczytywana na bazie pomiaru powierzchni pozostawionego na materiale śladu lub jego głębokości, lecz na podstawie komputerowej analizy otrzymanej krzywej zagłębiania. Wartości sił przyłożonych do penetratora są dużo mniejsze niż w badaniach nawet mikrotwardości (gdzie wynoszą 0,09807 do 0,9807 N) i w niektórych maszynach pomiarowych mogą osiągać nawet tak małe wartości jak 1 nN. Typowe wartości zagłębienia penetratora wynoszą mniej niż 0,2 μm.