Pionowy gradient temperatury, rzadziej pionowy gradient termiczny – zjawisko zmiany temperatury wraz z wysokością w atmosferze, a także wielkość określająca zmianę temperatury w atmosferze ziemskiej, przypadającą na jednostkę wysokości. Zazwyczaj jest wyrażany w stopniach Celsjusza na 100 metrów wysokości (°C/100 m).
Obliczanie gradientu Gradient temperatury między dwoma punktami (1) i (2) określony jest równaniem:
gdzie: γ – gradient temperatury, T – temperatura, z – wysokość.
Podział W meteorologii, przy analizie ruchu powietrza zakłada się, że powietrze wznosząc się lub opadając podlega przemianie adiabatycznej, określone dla tych warunków zmiany temperatury nazywane są gradientem adiabatycznym. Występujący w takiej sytuacji gradient zależy od wilgotności powietrza.