Gen awirulencji (Avr) – gen braku zjadliwości fitopatogenu jest genem kodującym białko, które jest specyficznie „rozpoznawane” przez genotypy rośliny żywiciela mającej pasujący gen odporności. Rozpoznanie zależy od obecności pary pasujących genów, genu Avr w patogenie i genu R w roślinie.
U wirusów praktycznie wszystkie kodowane białka mogą zachowywać się jako determinanty awirulencji. We wszystkich innych przypadkach geny awirulencji są niezwykle zróżnicowane, często są specyficzne dla gatunku lub izolatu/szczepu. Termin „geny awirulencji” został zastosowany po raz pierwszy przez H.H. Flor (1946 roku) w wyniku obserwacji odpowiedzi genów R na bezpośrednie lub pośrednie produkty genów patogenu. Mogą one kodować ligand rozpoznawany przez receptor komórki roślinnej, a odpowiedź gospodarza następuje poprzez interakcję z genami R.
W tym modelu zjadliwość jest recesywna i może wynikać z utraty funkcji w genie Avr lub z mutacji w genomie roślinnym. Badania wykazują, że większość genów avr jest lub kiedyś była genami patogeniczności występującymi w patogenach biotroficznych, które determinują zasięg żywiciela, nie w sposób specyficzny dla odmiany, ale w sposób specyficzny dla gatunku żywiciela.