thumb|270px|Pozorny ruch wsteczny Marsa w 2003 roku thumb|270px|S – Słońce T1, T2... T5 – położenie ZiemiP1, P2... P5 – położenie planety A1, A2... A5 – obserwowana pozycja planety na sferze niebieskiej Retrogradacja (z łac. retro 'wstecz', gradatio 'stopniowanie') – ruch ciała niebieskiego, które pozornie porusza się po orbicie w kierunku przeciwnym niż większość ciał w danym układzie orbitalnym. Ten ruch wsteczny ma w Układzie Słonecznym kierunek przeciwny do ruchu Ziemi wokół Słońca, który widziany z północnego bieguna Słońca odbywa się odwrotnie do ruchu wskazówek zegara.
Ruch wsteczny można zaobserwować, śledząc zmiany położenia na niebie jasnych planet zewnętrznych – Marsa, Jowisza lub Saturna – w ciągu kilku miesięcy przed i po opozycji. Notując ich położenia względem okolicznych gwiazd, można zauważyć, że zakreślają one charakterystyczne pętle na niebie nałożone na ich średni ruch. Ruch wsteczny wykazują również planety wewnętrzne – Merkury i Wenus – lecz w tym czasie znajdują się na niebie w pobliżu Słońca i ich obserwacja jest utrudniona. Zjawiska ruchu wstecznego mogą być również zaobserwowane wewnątrz systemów satelitów planet.