thumb|240px|Nacięcia krzyżowe na pliniku Pilnik – narzędzie służące do piłowania, czyli skrawania z obrabianej powierzchni cienkiej warstwy o grubości od 0,01 do 1 mm.
Budowa Pilniki wykonane są ze stali węglowej narzędziowej (np. N12) lub stali narzędziowej stopowej (np. NC5). Składają się z części roboczej i uchwytu. Na uchwycie zwykle osadzona jest rękojeść. Na powierzchniach części roboczej nacięte są zęby, nachylone w jedną stronę, ustawione skośnie względem osi pilnika. Najczęściej stosowane jest nacięcie krzyżowe. Po nacięciu zębów pilniki są hartowane do twardości powyżej 60 HRC. Pilniki różnią się między sobą wielkością, wielkością zębów oraz kształtem. Pilniki mogą mieć przekrój owalny, trójkątny, okrągły, prostokątny, płaski, soczewkowy, kwadratowy, mieczowy, półokrągły lub inny.
W zależności od liczby nacięć przypadających na centymetr długości rozróżnia się następujące pilniki: zdzieraki (4,5–12,5) równiaki (5,6–16) półgładziki (9,5–23,6) gładziki (13,2–31,5) gładziki podwójne (20–45) jedwabniki (35,5–67)