Środki oddziaływania wychowawczego – przewidziane w rozdziale III części ogólnej kodeksu wykroczeń pozakarne środki reakcji na wykroczenie podejmowane poza postępowaniem w sprawach o te czyny, prowadzonym na podstawie przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczeniaTomasz Grzegorczyk, Komentarz do art. 41, w: Kodeks wykroczeń. Komentarz, Warszawa 2013. Zgodnie z art. 41 Kodeksu wykroczeń w stosunku do sprawcy czynu można poprzestać na zastosowaniu pouczenia, zwróceniu uwagi, ostrzeżeniu lub na zastosowaniu innych środków oddziaływania wychowawczego.
Art. 41 Kodeksu wykroczeń wyraża zasadę preferencji środków pozakarnych, która zastępuje w sprawach o wykroczenie zasadę legalizmu. Zgodnie z zasadą preferencji środków pozakarnych uprawniony podmiot ma obowiązek zareagować na ujawnione wykroczenie, ale niekoniecznie ścigać sprawcę wykroczenia. Może ograniczyć się do zastosowania środka oddziaływania wychowawczego. Nie jest to czysty oportunizm procesowy, czyli nieściganie zaistniałego wykroczenia z uwagi na niecelowość, ale zareagowanie na wykroczenie zastosowaniem przewidzianego prawem środka pozakarnego, jeżeli w konkretnym przypadku jest to wystarczająca reakcja na wykroczenie.