Rdza brunatna żyta – grzybowa choroba żyta (Secale) wywołana przez Puccinia recondita f.sp. secalis. Należy do grupy chorób zwanych rdzami.
Objawy i szkodliwość Choroba występuje we wszystkich rejonach uprawy żyta. Przy masowym wystąpieniu powoduje obniżenie plonu. W zależności od odporności uprawianej odmiany może ono wynosić 10–39%, ale gdy nastąpi wczesne porażenie roślin, strata plonu może osiągnąć nawet 60-80%.
Na górnej stronie liści żyta pojawiają się rdzawe, eliptyczne uredinia o długości 1-2 mm. Podczas dojrzewania na dolnej stronie tworzą się czarne, błyszczące, podłużne telia o długości ok. 1 mm. Początkowo znajdują się pod skórką, która podczas dojrzewania zarodników pęka, umożliwiając ich wydostanie się na zewnątrz.
Epidemiologia Puccinia recondita f.sp. secalis jest pasożytem dwudomowym, tzn., że jej cykl życiowy odbywa się na różnych gatunkach żywicieli. Żywicielem ecjalnym jest farbownik lekarski (Anchusa officinalis) i krzywoszyj polny (Anchusa arvensis)<. Powstające na nich ecjospory przenoszone przez wiatr dokonują infekcji pierwotnej na życie. Na jego liściach rozwijają się uredinia wytwarzające urediniospory. W ciągu sezonu wegetacyjnego może powstać wiele ich pokoleń. Dokonują one infekcji wtórnej rozprzestrzeniając chorobę.