Balikpapan znajduje się zaledwie jeden stopień na południe od równika i charakteryzuje się klimatem równikowym. Maksymalna temperatura przez większość dni na południowo-wschodnim Borneo w 1945 roku wynosiła około 22–30° C, a wilgotność względna utrzymywała się na wysokim poziomie, od 74 do 93 proc. Miesięczna suma opadów była dość stała, średnio 18 cm w lipcu. Według alianckiego wywiadu okres od lipca do września był najlepszym okresem dla operacji wojskowych w tym rejonie. Pod względem zachmurzenia lipiec był ogólnie przejrzysty, a widoczność oceniono jako dobrą. Prędkość wiatru wynosiła średnio 11 km/h, przy czym wiatry południowo-południowo-zachodnie były najczęstsze w okresie od maja do listopada.
Sytuacja strategiczna Przed II wojną światową Balikpapan znajdował się pod kontrolą Holendrów i stanowił część Holenderskich Indii Wschodnich. Japończycy zajęli brytyjskie Borneo i Holenderskie Indie Wschodnie na przełomie 1941 i 1942 roku. Sam Balikpapan został zajęty 25 stycznia 1942 roku. Skromne siły brytyjskie i holenderskie na wyspie próbowały stawić opór, ale zostały szybko pokonane, lecz udało im się zniszczyć lub uszkodzić obiekty naftowe i inną ważną infrastrukturę.