Trzeń ciemny (Cossonus cylindricus) – gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych i podrodziny trzeni. Zamieszkuje palearktyczną Eurazję od Półwyspu Iberyjskiego po Daleki Wschód.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1792 roku przez Gustafa von Paykulla pod nazwą Curculio linearis, jednak nazwa ta została wykorzystana wcześniej, w 1775 roku przez Johana Christiana Fabriciusa. W związku z tym za ważny uznaje się epitet gatunkowy wprowadzony w 1835 roku przez Carla Reinholda Sahlberga, już w obecnej kombinacji.
Morfologia Chrząszcz o wydłużonym i obłym lub bardzo słabo spłaszczonym ciele długości od 4,5 do 6 mm. Ubarwienie ma ciemnobrunatne do czarnego z pokrywami niewiele jaśniejszymi niż przedplecze. Odnóża mają ciemnobrązowe do czarnych uda i golenie oraz brunatne stopy.
Ryjek jest słabo zakrzywiony, walcowaty w części nasadowej, a za podstawami czułków silnie rozszerzony i spłaszczony. Spłaszczona część wierzchołkowa ryjka jest półtorakrotnie szersza i co najwyżej nieco dłuższa od części nasadowej. Czoło ma dość duży dołek pośrodku. Przedplecze jest mniej więcej tak długie jak szerokie, kwadratowawe w obrysie. Jego środkiem biegnie gładka linia przechodząca we wgłębieniu przypodstawowym w krótkie żeberko.