gatunek ten jest znany jako horror lovecraftowski. Poza inspiracją dla świata artystycznego, mitologia Cthulhu zainspirowała także grupy okultystyczne w realnym świecie, a niektóre rzeczywiste kulty nawiązywały do dzieł Lovecrafta bądź jego naśladowców, traktując je jako opisy rzeczywistości, a nie literaturę fikcji. Przykładowo, dwa rytuały wymyślone przez Lovecrafta zostały zawarte w Biblii Szatana autorstwa Antona Szandora LaVeya.
Powstanie i historia świata i Ziemi Chaos i Azathoth Według Lovecrafta Wszechświat, w którym żyje człowiek, nie stanowi wszystkiego, co istnieje, ale stanowi tylko jeden z wielu wszechświatów. Miał swój początek i będzie miał koniec. Być może istnieje cyklicznie lub, jak w mitologiach naturalnych, wyłonił się z chaosu, jak na przykład w mitologii greckiej. Chaos ten istniał jeszcze przed powstaniem Ziemi i bogów. Z chaosem wiąże się postać najwyższego bóstwa panteonu Lovecrafta, Azathoth, określany jako nuklearny chaos, Bestia Nuklearnego Chaosu, ślepy bóg-idiota, bezmyślny demon wyrażający pierwotne zło, władający czasem i przestrzenią z komnaty poza czasem, niedostępny dla ludzkości. Dopiero potem przybyli inni bogowie, by tańczyć wokół Azathotha. Nie wiadomo, czy jest on rzeczywiście stwórcą świata, choć tak postulują niektórzy autorzy.