mały|upright=1.8|Sytuacja na froncie wschodnim VII–XII 1943. Panther-Wotan-Linie zaznaczona czerwonym szlaczkiem. Wał WschodniB. Perzyk, Wał wschodni (Ostwall) 1943 – niespełniona nadzieja III Rzeszy na powstrzymanie Armii Czerwonej, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 8 (59), 2007, 3 (218), s. 79–120. (niem. Panther-Wotan-Linie, Ostwall) – niemiecka linia obrony na froncie wschodnim zbudowana częściowo przez Wehrmacht jesienią 1943 roku.
Linia obrony miała na celu powstrzymanie natarcia Armii Czerwonej, która po bitwie na łuku kurskim (lipiec 1943) przejęła inicjatywę na froncie wschodnim. Obrona w dużej mierze opierała się na linii Dniepru, strategicznie ważnej i trudnej do zdobycia barierze naturalnej.
Umocnienia ciągnęły się od Morza Bałtyckiego do Morza Czarnego. Linia biegła od Zatoki Fińskiej, wzdłuż linii Narwa–jezioro Pejpus–Psków–Witebsk–Orsza–rzeka Soż (dopływ Dniepru), a dalej głównie wzdłuż środkowego i częściowo dolnego Dniepru do rzeki Mołoczna, która wpływa do Morza AzowskiegoВоенно-исторический журнал, organ Ministerstwa Obrony ZSRR, 1996, Wydania 1-6, s. 27..