Krwią i żelazem (niem. Blut und Eisen) – passus pochodzący z przemówienia Ottona von Bismarcka (ówczesnego premiera Prus) wygłoszonego w trakcie konfliktu konstytucyjnego 30 września 1862 roku przed komisją budżetową pruskiej Izby Reprezentantów.
Pochodzenie Intencją Bismarcka, mianowanego właśnie premierem Prus, było zapobieżenie rozłamowi między Izbą Reprezentantów a rządem. Izba nie zatwierdziła bowiem wszystkich środków finansowych na planowaną reformę armii, mimo że liberalna większość bynajmniej nie sprzeciwiała się reorganizacji i wzmocnieniu armiiGrundkurs deutsche Militärgeschichte. Die Zeit bis 1914. Im Auftrag des Militärgeschichtlichen Forschungsamtes, hrsg. von Karl-Volker Neugebauer. Oldenbourg Wissenschaftsverlag, München 2006, , S. 324 books.google.. Liberałowie domagali się utrzymania dwuletniego okresu służby wojskowej i pozostawienia Landwehry w strukturach armii polowej.
Aby zdobyć poparcie Izby Reprezentantów, Bismarck wygłosił 30 września przemówienie, w którym padły między innymi następujące słowa:
Bismarck odwołał się tym samym do wiersza Żelazny krzyż (Das eiserne Kreuz) Maxa von Schenkendorfa, ochotnika wojen wyzwoleńczych, w którym pisze on: