João Fernandes (ur. XV w., zm. XV w.) – portugalski żeglarz i odkrywca.

Przez siedem miesięcy przebywał wśród ludów koczowniczych w Afryce Zachodniej. W trakcie tego pobytu zebrał informacje na temat topografii terenu, szlaków handlowych i handlu, które dostarczył księciu Henrykowi (później znanemu jako „Henryk Żeglarz”). Informacje Fernandesa umożliwiły rozwój portugalskiego handlu niewolnikami.

Życiorys Kronika Zurary (1410–1474) wzmiankując Fernandesa opisuje go jako „giermka”. Fernandes określany bywa jako „giermek” także w źródłach współczesnych. Alencastro (2018) podaje, że Fernandes był giermkiem księcia Viseu.

W latach 40. XV w. portugalski książę Henryk (później znany jako „Henryk Żeglarz”) finansował pierwsze wyprawy portugalskie do Afryki. Celem wypraw było odkrycie nowych ziem i nawiązanie kontaktów handlowych.

Fernandes popłynął z wyprawą pod dowództwem Antão Gonçalvesa do regionu Rio de Oro w Afryce Zachodniej. Różne źródła podają różny rok wyprawy – 1444 i 1445. Wyprawa Gonçalvesa powróciła do Portugalii z tubylcem, a Fernandes został w Afryce. W Portugalii Afrykanin został dobrze przyjęty przez księcia Henryka, który go obdarował i odesłał do domu.