Zamki znajdujące się w posiadaniu możnych miały podlegać królewskiej kontroli, ustanowiono funkcję sędziów królewskich obejmującą cały kraj oraz wprowadzono nowy podatek od sprzedaży (alcabala).
Reformy te wzmocniły państwo i podniosły jego prestiż, jednocześnie wywołując zaniepokojenie władców Grenady, którzy przy pomocy oddziałów marokańskich zaatakowali tereny należące do królestwa Kastylii i Leónu, zdobywając w 1333 r. Gibraltar. Następnie zawarto 6-letni rozejm, po którym walki zostały wznowione. Siły Alfonsa XI i Alfonsa IV Portugalskiego wyruszyły na pomoc oblężonej Tarifie. Do spotkania z wojskami merynidzkiego władcy Abu al-Hassana Alego I doszło nad Rio Salado pod Tarifą, gdzie wojska chrześcijańskie pobiły Maurów. Następnie Alfons podjął oblężenie Algeciras, które poddało się w 1344 r., oraz Gibraltaru, podczas którego wybuchła wśród oddziałów chrześcijańskich wielka zaraza (czarna ospa), której ofiarą stał się też król.
Nazywany był Mścicielem lub Nieprzejednanym ze względu na zajadłość, z jakim tępił anarchię możnych, Alfonsem z Rio Salado ((hiszp. Alfonso de Rio Salado) na pamiątkę zwycięskiej bitwy z Maurami, spotyka się również przydomek Szlachetny (hiszp. El Noble) lub Prawodawca (hiszp. El Justiciero).